Bu gün, həm də Fransa prezidenti Emmanuel Makron 2020-ci ildən etibarən ilk dəfə Livana səfər edib. Livanın Fransa üçün əhəmiyyəti çoxdur. Livan Fransanın Yaxın Şərq regionunda siyasətinin “cəbhə xətti”dir, burada Parisin mövqeləri təkcə Fransanın Yaxın Şərq regionunda siyasi mövcudluğu və təsiri baxımından deyil, həm də daha geniş geosiyasi mənada mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Fransa prezidenti bu ölkədə keçirilən prezident seçkilərindən sonra Livana səfər edir. Prezident vəzifəsi iki il idi ki, boş idi. Rəsmi açıqlamaya görə, Makron yeni hökumətin formalaşdırılması prosesinin sürətləndirilməsinə kömək etmək üçün yola düşür.
Lakin Livan məsələsində, şübhəsiz ki, Fransa üçün daha böyük bir hal var: Bir sıra regional amilləri, eləcə də Trampın ABŞ prezidenti kimi inauqurasiyası və mümkün siyasətə yenidən baxılması ilə bağlı halları nəzərə alaraq, Paris kiminlə əməkdaşlıq edəcək, kiminlə oynayacaq?
Fransa prezidenti son aylarda həm Türkiyə prezidenti Ərdoğan, həm də İran prezidentləri - hələ sağ olduqda və prezident postunu tutduqda Rəisi və yeni prezident Pezeşkian ilə Livanla bağlı məsələləri müzakirə edib. Bir neçə həftə əvvəl Fransa prezidenti Səudiyyə Ərəbistanında idi və bu, son Livan hadisələrində onun rolunu artırıb.
Türkiyə prezidenti bir neçə gün əvvəl bəyan etmişdi ki, Paris ABŞ siyasətinin orbitində fəaliyyət göstərdiyi müddətcə, Türkiyə Fransanın rolunu ciddi qəbul etməyəcək və Ankaranın Fransanın roluna münasibəti Parisin təkbaşına nə edə biləcəyindən asılıdır. Fransa yaxın günlərdə Parisdə Suriya ilə bağlı konfrans təşkil etmək niyyətindədir.
Bu, Fransanın Türkiyəyə cavabıdırmı? Rusiya-İran müqaviləsinin imzalanmasının zamanını qeyd etməyimiz heç də təsadüfi deyil. Rusiya-İran razılaşması və onun həyata keçirilməsi Yaxın Şərqdəki status-kvo və onun mümkün transformasiya prosesi baxımından mühüm rol oynayacaq.
Əgər yeni seçilmiş prezident Tramp, məsələn, Suriyada ABŞ-nin əsas tərəfdaşının Türkiyə olduğunu bəyan etsə, o zaman Fransa çox güman ki, seçim qarşısında qalacaq: Yaxın Şərqdə Ankara ilə işləmək, yoxsa açıqlanmamış Türkiyə-İsrail birgəliyinin mövcudluğunu nəzərə alaraq, Ankaraya qarşı ya Rusiya-İran tandemi, ya da Səudiyyə Ərəbistanı ilə işləmək lazımdır?
Fransanın seçimi, şübhəsiz ki, Qafqazdakı siyasi gedişlərə də təsir edəcək.
Asif Cəfərov
Ordu.az
